Fotowoltaika

Program Stop Smog – co to jest i dla kogo?

Stop Smog

Program Stop Smog w praktyce ruszył już w 2018 roku. Jest to rządowy program realizowany za pośrednictwem gmin, a skierowany do osób ubogich energetycznie. Takie osoby będące właścicielami lub współwłaścicielami  jednorodzinnych budynków mieszkalnych mogą ubiegać się o dofinansowanie na wymianę lub likwidację źródeł ciepła i termomodernizację. Jakie warunki muszą spełniać, żeby otrzymać wsparcie? Jakie kary grożą za złamanie warunków?

Na czym polega Program Stop Smog?

Program Stop Smog powstał z myślą o minimalizowaniu poziomu smogu. Okazuje się, że za jego poziom w 55% odpowiadają gospodarstwa domowe (20% przemysł, 13% transport drogowy, 8% emisja niezorganizowania, 4% rolnictwo). Właśnie dlatego program kierowany jest do ich właścicieli. Chodzi dokładnie o grupę objętą ubóstwem energetycznym. Są to osoby, którym ogrzewanie budynku pochłania ogromną część domowego budżetu. Stop Smog stanowi dla takich osób wsparcie finansowe przeznaczone na działania termomodernizacyjne.

Jako pierwsza z programu skorzystała małopolska. Trzeba jednak zaznaczyć, że z powodu restrykcyjnych wymagań niewiele gmin się na to zdecydowało. W związku z tym planowane są pewne zmiany, ale o nich na końcu.

Stop Smog – jakie działania są dofinansowywane?

W ramach Stop Smog można uzyskać do 100% dofinansowania na:

  •  likwidację lub wymianę wysokoemisyjnych źródeł ciepła na niskoemisyjne,
  • termomodernizacje budynków mieszkalnych (wymiana drzwi, stolarki okiennej, uszczelnienie budynku, likwidacja mostków cieplnych, docieplenie stropów i inne),
  • podłączenie do sieci ciepłowniczej lub gazowej.

Maksymalna wysokość dofinansowania wynosi 53 tys. zł (nie licząc udziału własnego), a wkład własny uczestnika może wynosić maksymalnie 10% kwoty dofinansowania.

Okres realizacji: do 3 lat.

Kto może skorzystać z programu?

Jakie dokładnie trzeba spełniać wymogi, żeby móc się ubiegać o dofinansowanie w ramach programu StopSmog? Wypunktujmy je:

  • w okresie 3 miesięcy przed przystąpieniem do programu dochód na osobę w gospodarstwie domowym nie może przekraczać 175 proc. kwoty najniższej emerytury (ok. 1800 zł) w gospodarstwie jednoosobowym oraz 125 proc. kwoty najniższej emerytury (ok. 1300 zł) w gospodarstwie wieloosobowym;
  • majątek uczestnika nie może przekraczać kwoty 424 tys. zł (w tym wartość budynku, który ma wziąć udział w programie);
  • uczestnik musi faktycznie zamieszkiwać w budynku, który ma wziąć udział w programie;
  • uczestnik musi wyrazić zgodę na wniesienie wkładu własnego w wysokości określonej przez gminę (maksymalnie 10 proc. kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego);
  • konieczne jest, żeby uczestnik złożył oświadczenie notarialne, że w razie konieczności zwrotu otrzymanej dotacji (w związku ze złamaniem zasad programu) dobrowolnie podda się egzekucji, tj. zwróci całą kwotę;
  • uczestnik zgadza się przez 10 lat przyjmować urzędnicze kontrole, które będą sprawdzać, czy wszystko jest zgodnie z zawartą umową (minimum jedna kontrola w roku).

Ponieważ program jest realizowany przez gminy mogą one dodawać do tego własne zasady. W związku z tym zawsze warto dopytać o szczegóły lokalnych urzędników albo szukać informacji na stronie urzędu.

Jak wziąć udział w programie Stop Smog?

O wzięcie udziału w programie należy wnioskować za pośrednictwem gminy. Gmina musi najpierw znaleźć odpowiednią ilość osób chcących wziąć udział w programie i spełniających wszelkie wymogi, a następnie składa wniosek o dotację. Żeby jednak móc to zrobić gmina musi jeszcze:

  • mieć uchwaloną i obowiązującą uchwałę antysmogową,
  • wytypować do termomodernizacji przynajmniej 2% łącznej liczby gospodarstw jednorodzinnych w gminie,
  • mieć zabezpieczone środki na wkład własny.

Ostatni punkt jest bardzo istotny ponieważ gmina może dostać dofinansowanie jedynie do 70% kosztów planowanych działań termomodernizacyjnych. Resztę musi wyłożyć z własnego budżetu. W te 30% wlicza się też wkład własny uczestników programu. Ponieważ jednak program jest kierowany do najuboższych osób niektóre gminy wprowadziły możliwość rozłożenia 10% wkładu własnego na raty albo odpracowania go w określony sposób.

Kiedy gmina spełnia wspomniane wymagania, składa wniosek o dofinansowanie do Ministerstwa Rozwoju. Szczegółowo określa w nim liczbę budynków objętych programem, a także jakie prace będą prowadzone i jakie będą ich skutki. Wymaga się, żeby przeprowadzone działania zredukowały zapotrzebowanie na energię grzewczą średnio o 50% (we wszystkich budynkach w gminie objętych programem Stop Smog).

Podczas prowadzenia prac termomodernizacyjnych gmina ma obowiązek kontrolować, żeby przebiegały zgodnie z ustaleniami. Po zakończeniu prac rozlicza się z ministerstwem i uczestnikami. Potem przez okres 10 lat będzie kontrolować czy beneficjenci wciąż trzymają się zasad programu.

Kary za złamanie zasad

Jeśli uczestnik programu złamie jego zasady ma oddać przyznaną kwotę. Celem takich działań jest uniknięcie sytuacji, kiedy uczestnik po termomodernizacji zaczyna znowu zatruwać środowisko. Właśnie wykrywaniu takich nadużyć służą prowadzone przez 10 lat kontrole ze strony gminy.

Uczestnik ma zwrócić kwotę dofinansowania gdy:

  • zamontuje w domu dodatkowe, wysokoemisyjne źródło ciepła,
  • korzysta z zamontowanych niskoemisyjnych urządzeń niezgodnie z instrukcją (np. używa niskiej jakości paliwa),
  • pali w nowym piecu śmieci,
  • pomija obowiązkowe przeglądy kominiarskie,
  • zdemontuje część lub całość dofinansowanych urządzeń (np. w celu odsprzedaży)

Planowane zmiany w programie Stop Smog

Ponieważ poziom zainteresowania programem jest zdecydowanie poniżej oczekiwań, ministerstwo zamierza wprowadzić nowelizację ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów, łagodząc tym samym zasady programu. O jakich zmianach mówimy?

  • Limit ilości gospodarstw zgłoszonych do programu ma zostać obniżony z 2% do 1%.
  • Gminy, które zgłoszą więcej niż 2% gospodarstw domowych mają mieć możliwość wydłużenia okresu realizacji z 3 do 4 lat.
  • Wymagane obniżenie zapotrzebowania na energię grzewczą ma być zmniejszone z 50% do 30%.
  • Lista dofinansowywanych przedsięwzięć zostanie wydłużona.

Dodatkowo plany uwzględniają powołanie do istnienia Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Ta jednostka będzie zbierać od samorządów informacje o używanych w gospodarstwach domowych źródłach ciepła i instalacjach grzewczych oraz o wynikach kontroli.

Osoby, które myślą o wzięciu udziału w programie powinny wziąć pod uwagę, że najlepiej sprawdza się przeprowadzenie kompleksowej termomodernizacji. Sama wymiana pieca może się przenieść na wyższe opłaty za paliwo. Na przykład wymiana pieca węglowego na gazowy oznacza zmianę paliwa w postaci węgla (dobrej jakości to koszt 0,12 zł/kWh) na gaz ziemny (0,25 zł. kWh), który jest ponad dwukrotnie droższy. Dlatego warto skupić się na działaniach służących minimalizowaniu utraty ciepła. Dzięki działaniu w obie strony uda się nie tylko obniżyć emisyjność szkodliwych substancji, ale też utrzymać koszty na niskim poziomie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *